27. Wiatrak w Święciechowie

Talia pełna atrakcji - 52 karty, 52 powody, by odwiedzić Leszczyńskie.

Wiatrak (koźlak) w Święciechowie. Zabytek techniki i architektury drewnianej | Atrakcja turystyczna gminy Święciechowa.

Kliknij aby powiększyć!

Historia, konstrukcja, wartość

• Znajduje się przy ulicy Śmigielskiej w Święciechowie. To wiatrak typu koźlak, forma klasyczna w polskiej architekturze młynarskiej, gdzie cała nadbudowa może obracać się względem wiatru.
• Drewniany wiatrak składa się z trzech kondygnacji i został wzniesiony w 1879 roku.
• W okolicy, dawniej funkcjonowało aż 17 wiatraków, a obecny jest jednym z nielicznych zachowanych.
• Nazwa “koźlak” pochodzi od konstrukcji – cała budowla spoczywa na „kozle”, które umożliwia obracanie budynku na sztembrze. Mechanizm młyński umieszczono na trzeciej kondygnacji: kamienie młyńskie i walce.
• Wszystkie elementy mechaniczne wykonane były z drewna, bez użycia metalu — co stanowi ciekawostkę konstrukcyjną i świadectwo kunsztu dawnych mistrzów.
• Na środkowej kondygnacji widoczna jest belka z inskrypcją: „I. Miesier Fundator. Geb: von A. Weigt. Im Jahn 1878”– oznacza to, że I. Mieser był fundatorem, a von A. Weigt wykonawcą konstrukcji.
• Przez lata wiatrak przeszedł przez ręce różnych właścicieli. W roku 1983 został przejęty przez Gminę Święciechowa.
• W latach 80. XX wieku przeprowadzono prace renowacyjne. Do roku 1997 budynek pełnił funkcję magazynu.
• Od 1998 roku w wiatraku działa Izba Regionalna, w której eksponowane są przedmioty codziennego użytku z dawnych czasów. 
• Współcześnie (2025) rozpoczęto prace renowacyjne, mające na celu przywrócenie wiatraka do stanu zabezpieczonego. Zakres prac obejmuje remont dachu, kozła, mechanizmów napędowych, skrzydeł oraz zabezpieczenia struktur drewnianych. 

Znaczenie i rola dla mieszkańców i turystów

• Wiatrak w Święciechowie jest jedną z największych atrakcji turystycznych gminy Święciechowa, symbolem lokalnej tradycji i dziedzictwa młynarstwa.
• Jako koźlak — konstrukcja ruchoma — prezentuje dawną technikę: całe ciało budynku z wirującymi skrzydłami mogło być ustawiane w kierunku wiatru.
• Wnętrze, skryte obecnie Izbą Regionalną, umożliwia zwiedzanie i poznanie dawnych narzędzi, mechanizmów oraz eksponatów życia wiejskiego i młynarskiego.
• Obiekt pełni funkcję edukacyjną: będzie udostępniany dla szkół, turystów i osób zainteresowanych historią techniki i kultury lokalnej.
• Jako element Szlaku Wiatracznego Ziemi Leszczyńskiej, wiatrak stanowi punkt trasy łączącej zabytkowe wiatraki regionu i zachęca turystów do eksploracji lokalnych obiektów młynarskich. 

Dla turystów — co zobaczyć i czego się spodziewać

• Zwiedzanie wnętrz z Izbą Regionalną — eksponaty dawnego użytku domowego i mechanizmy młyńskie.
• Obejrzenie konstrukcji: kozła, galerii, mechanizmów skrzydłowych, wału skrzydłowego, belki fundatora.
• Możliwość wirtualnego zwiedzania — istnieje aplikacja umożliwiająca wejście do wnętrza i poznanie eksponatów bez fizycznej wizyty.
• Obserwacja renowacji — projekt konserwacji jest otwarty, a prace są publicznie komunikowane przez samorząd. 

Informacje praktyczne

• Lokalizacja Ulica Śmigielska, Święciechowa, gmina Święciechowa, powiat leszczyński.
• Typ obiektu Koźlak drewniany, trzykondygnacyjny wiatrak z mechaniką młyńską (kamienie, wały, skrzydła)
• Dostępność / zwiedzanie Izba Regionalna działa we wnętrzu; zwiedzanie możliwe w godzinach działalności instytucji kultury lokalnej — najlepiej skontaktować się z Samorządowym Ośrodkiem Kultury Święciechowa.
• Parking / dostęp Obiekt znajduje się przy drodze gminnej — dostęp drogą asfaltową; parking przy SOK lub w pobliżu obiektu.
• Stan techniczny Rozpoczęto remont generalny w 2025 r., remont obejmuje wymianę dachu, mechanizmów obrotowych, skrzydeł, kozła i zabezpieczenia konstrukcji drewnianej. 
  
  

Podsumowanie

Wiatrak w Święciechowie to ważny element kulturowy i historyczny, który łączy duszę regionu z techniczną spuścizną przeszłości. Dla mieszkańców gminy i regionu jest symbolem lokalnej tożsamości, a dla turystów — możliwość wejścia w wyjątkowy świat dawnych konstrukcji młynarskich i poznania mechaniki sprzed wieków. Dzięki planowanej renowacji zachowa on swój urok i funkcję edukacyjną dla przyszłych pokoleń.

Lokalizacja